Vast Space: η εταιρεία που τρέχει να φτιάξει τον πρώτο εμπορικό διαστημικό σταθμό
Σε αυτό το άρθρο8 ενότητες
Στις 2 Νοεμβρίου 2025, στις 1:09 το πρωί από το Cape Canaveral, ένας Falcon 9 εκτόξευσε ένα μικρό δοκιμαστικό σκάφος ονόματι Haven Demo. Τρεις μήνες αργότερα, στις 4 Φεβρουαρίου 2026, το ίδιο σκάφος έπεσε ελεγχόμενα στον Νότιο Ειρηνικό. Ανάμεσα στα δύο γεγονότα, η αμερικανική εταιρεία Vast Space ολοκλήρωσε σαράντα εννέα δοκιμές, επιβεβαίωσε ότι μπορεί να σχεδιάζει, να κατασκευάζει, να πετά, να χειρίζεται και να αποσύρει ένα διαστημόπλοιο, και έγινε η πρώτη εταιρεία εμπορικών διαστημικών σταθμών που ολοκλήρωσε τέτοιο κύκλο. Το Haven Demo όμως ήταν απλώς η πρόβα. Η πραγματική παρουσίαση έρχεται το 2027, όταν η Vast Space θα προσπαθήσει να εκτοξεύσει τον Haven-1, τον πρώτο εμπορικό διαστημικό σταθμό στην ιστορία. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε ποια είναι η Vast Space, πώς ιδρύθηκε από έναν επιχειρηματία των κρυπτονομισμάτων, και γιατί παίζει το πιο επιθετικό παιχνίδι του κλάδου.
Από τον Ripple στο διάστημα: η ίδρυση της Vast
Η Vast δεν ξεκίνησε στη βιομηχανία του διαστήματος. Ξεκίνησε στο λογισμικό. Ο ιδρυτής της, Jed McCaleb, είναι ένας από τους πιο γνωστούς προγραμματιστές και επιχειρηματίες του διαδικτύου των τελευταίων εικοσιπέντε ετών. Δημιούργησε το eDonkey Network, ένα από τα πρώτα δίκτυα peer-to-peer ανταλλαγής αρχείων, και συνίδρυσε δύο από τα μεγαλύτερα project κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, το Ripple και το Stellar. Ίδρυσε επίσης το ερευνητικό Astera Institute. Με την περιουσία που έχει συγκεντρώσει από αυτές τις δραστηριότητες, ο McCaleb αποφάσισε το 2021 να κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Να χτίσει διαστημικούς σταθμούς.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος που έθεσε ακούγεται σχεδόν επιστημονικής φαντασίας. Σταθμοί τεχνητής βαρύτητας που θα επιτρέψουν στην ανθρωπότητα να «επεκταθεί πέρα από το ηλιακό σύστημα». Όμως η εταιρεία ξεκίνησε με μυαλό μηχανικού, όχι ονειροπόλου. Το 2023 η Vast μετακόμισε την κεντρική της εγκατάσταση από το El Segundo σε ένα νέο κτίριο 115.000 τετραγωνικών ποδιών στο Long Beach της Καλιφόρνια. Τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς εξαγόρασε την Launcher, μια εταιρεία πυραύλων του Max Haot, και έξι μήνες μετά ο Haot ανέλαβε ως νέος διευθύνων σύμβουλος. Ο McCaleb παρέμεινε ως ιδρυτής και βασικός χρηματοδότης. Στην ομάδα προστέθηκαν δύο πρώην αστροναύτες της NASA ως σύμβουλοι, ο Garrett Reisman και ο Andrew Feustel, ενώ ο Haot έφερε μαζί του την εμπειρία τεσσάρων startup που είχε χτίσει και πουλήσει, ανάμεσά τους τη Livestream και τη Mevo.
Η στρατηγική «πρώτα εκτοξεύουμε, μετά συζητάμε»
Αυτό που κάνει τη Vast να ξεχωρίζει είναι η ταχύτητα. Όταν το 2021 η NASA είχε ήδη επιλέξει τέσσερις εταιρείες ως εταίρους για τους μελλοντικούς εμπορικούς σταθμούς, τις Axiom Space, Blue Origin (με τη Sierra Space), Voyager (Starlab) και Northrop Grumman, η Vast δεν συμπεριλαμβανόταν. Αντί όμως να περιμένει την επόμενη γύρα συμβολαίων, ο McCaleb και ο Haot έκαναν κάτι ασυνήθιστο για τη βιομηχανία. Αποφάσισαν να αυτοχρηματοδοτήσουν την κατασκευή ενός μικρού σταθμού και να τον εκτοξεύσουν πριν ακόμα η NASA αποφασίσει ποιον θα χρηματοδοτήσει.
Όπως εξήγησε ο Haot σε συνέντευξή του στο Payload, η λογική είναι απλή. «Αν εκτοξεύσουμε και έχουμε πληρώματα να μπαίνουν και να βγαίνουν πριν η NASA λάβει απόφαση χρηματοδότησης, θα είμαστε η μοναδική εταιρεία στον κόσμο που χειρίζεται εμπορικό διαστημικό σταθμό. Νομίζουμε ότι θα είναι αδύνατο για την κυβέρνηση να μην μας δώσει τουλάχιστον μέρος του συμβολαίου». Είναι ένα κλασικό παιχνίδι ταχύτητας. Αν το κερδίσεις, αλλάζεις τα δεδομένα. Αν το χάσεις, καίγεσαι. Η Vast στοιχηματίζει εκατομμύρια δολάρια του ιδρυτή της ότι θα το κερδίσει.
Haven Demo: η πρόβα τζενεράλε των 500 κιλών
Πριν από τον πραγματικό σταθμό, η Vast χρειαζόταν αποδείξεις ότι τα συστήματά της δουλεύουν στο διάστημα. Το Haven Demo ήταν αυτή η απόδειξη. Ένα δοκιμαστικό σκάφος μάζας 515 κιλών εκτοξεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2025 ως δευτερεύον φορτίο στην αποστολή Bandwagon-4 του Falcon 9. Ο σκοπός του ήταν να ελέγξει τα κρίσιμα συστήματα που θα ταξιδέψουν αργότερα στον Haven-1. Συστήματα πλοήγησης, υπολογιστές πτήσης, διαχείριση ενέργειας, και πάνω από όλα την πρόωση.
Εδώ έρχεται μια ενδιαφέρουσα διασύνδεση που αξίζει να σημειωθεί. Οι κινητήρες πρόωσης του Haven Demo, και αυτοί του μελλοντικού Haven-1, κατασκευάζονται από την Impulse Space του Tom Mueller. Πρόκειται για τους Saiph thrusters, μικρούς κινητήρες που χρησιμοποιούν νιτρώδες οξείδιο και αιθάνιο ως καύσιμα. Δύο εταιρείες της επόμενης γενιάς, ιδρυμένες από ανθρώπους εκτός παραδοσιακής αεροδιαστημικής βιομηχανίας, δουλεύουν μαζί. Τον Ιανουάριο 2026 η Vast έκανε τις πρώτες δοκιμές των Saiph στην τροχιά, και τον Φεβρουάριο πραγματοποίησε μια κατευθυνόμενη μείωση τροχιάς για ελεγχόμενη επανείσοδο. Η αποστολή ολοκληρώθηκε με σαράντα εννέα από τα σαράντα εννέα προγραμματισμένα τεστ επιτυχημένα.
Haven-1: ο πρώτος εμπορικός σταθμός
Ο Haven-1 είναι ασύγκριτα μεγαλύτερος από το Haven Demo. Πρόκειται για μια κυλινδρική κατασκευή 10,1 μέτρων μήκους και 4,4 μέτρων διαμέτρου. Όταν εκτοξευθεί, με μάζα 14 τόνων, θα είναι το βαρύτερο διαστημόπλοιο που έχει πετάξει ποτέ ο Falcon 9. Διαθέτει συνολικά ογκομετρικό χώρο 80 κυβικών μέτρων, εκ των οποίων 45 είναι κατοικήσιμοι, και θα αποτελείται από ένα μόνο module. Εξωτερικά φέρει δώδεκα αναπτυσσόμενες ηλιακές κυψέλες, έξι γυροσκόπια ελέγχου ροπής για σταθερότητα στάσης, και έναν χαρακτηριστικό θολωτό φεγγίτη που θα επιτρέπει στους αστροναύτες να βλέπουν και να φωτογραφίζουν τη Γη.
Ο Haven-1 δεν είναι σχεδιασμένος για μόνιμη παρουσία ανθρώπων. Είναι αυτό που ο Haot αποκαλεί «ελάχιστο βιώσιμο προϊόν». Όταν φτάσει στην τροχιά, θα φιλοξενεί αποστολές πληρωμάτων τεσσάρων αστροναυτών για χρονικά διαστήματα δέκα έως τριάντα ημερών, στηριζόμενος στα συστήματα υποστήριξης ζωής του Crew Dragon που θα παραμένει συνδεδεμένο. Η πρώτη αποστολή θα ονομάζεται Vast-1. Ξεχωριστά, τον Φεβρουάριο 2026 η NASA επιβράβευσε τη Vast με συμβόλαιο Private Astronaut Mission προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, το έκτο τέτοιο που έχει δοθεί ποτέ και το πρώτο που δεν πηγαίνει στην Axiom. Στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 η ESA συμφώνησε με τη Vast να πετάξει σε αυτή την αποστολή ο Έλληνας αστροναύτης Αδριανός Γολέμης. Η εκτόξευση του Haven-1 είχε αρχικά οριστεί για τον Μάιο 2026. Στις 20 Ιανουαρίου 2026 η εταιρεία ανακοίνωσε καθυστέρηση στο πρώτο τρίμηνο του 2027, με τον Haot να εξηγεί ότι αυτό ήταν το πραγματικό εσωτερικό χρονοδιάγραμμα που παρακολουθούσαν από καιρό. Η αρχική δομή του Haven-1 ολοκληρώθηκε με την τελική συγκόλλησή της τον Οκτώβριο 2025, και τον Ιανουάριο 2026 ξεκίνησε η ολοκλήρωση στις τρεις της φάσεις.
Haven-2: ο διάδοχος του ISS
Παράλληλα με τον Haven-1, η Vast αναπτύσσει το πραγματικό της στοίχημα, τον Haven-2. Αυτός σχεδιάζεται να είναι ο διάδοχος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, που η NASA σχεδιάζει να αποσύρει γύρω στο 2030. Στην τελική του μορφή θα είναι αρθρωτός, με κάθε ενότητα να έχει μήκος 12 μέτρων, διάμετρο 4,4 μέτρων και πανοραμικά παράθυρα έως δύο μέτρα. Όταν ολοκληρωθεί με όλες τις ενότητες, ο σταθμός θα διαθέτει τουλάχιστον 500 κυβικά μέτρα κατοικήσιμου χώρου, περισσότερο και από τα 388 κυβικά μέτρα του ISS. Το κεντρικό module θα έχει έναν τεράστιο θολωτό φεγγίτη 3,8 μέτρων διαμέτρου, που θα είναι η μεγαλύτερη οπτική γωνία προς τη Γη που έχει υπάρξει ποτέ σε εμπορική κατοικία.
Η Vast δηλώνει ότι θα μπορούσε να έχει το πρώτο module του Haven-2 σε λειτουργία ήδη το 2028, αν εξασφαλίσει το συμβόλαιο της NASA. Αυτό προϋποθέτει ότι κερδίζει τον αγώνα του προγράμματος Commercial LEO Destinations.
Ο αγώνας για το NASA CLD και ο ανταγωνισμός
Το ταμπλό του ανταγωνισμού εξηγείται καλύτερα στον σχετικό οδηγό για τους εμπορικούς διαστημικούς σταθμούς. Συνοπτικά, η Vast ανταγωνίζεται την Axiom Space, την κοινοπραξία Voyager-Airbus για τον Starlab, και την Blue Origin-Sierra Space για τον Orbital Reef. Η NASA σχεδίαζε αρχικά να μοιράσει 1 έως 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε τουλάχιστον δύο εταιρείες μέσω funded Space Act Agreements. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα ήταν να δοθούν οι αναθέσεις τον Απρίλιο 2026, αλλά στις 28 Ιανουαρίου 2026 το πρόγραμμα τέθηκε σε αναμονή για επανευθυγράμμιση με τη στρατηγική της νέας διοίκησης Trump. Τον Ιούλιο του 2026 η NASA δημοσίευσε νέο σχέδιο πρόσκλησης με συμβάσεις σταθερής τιμής για τουλάχιστον δύο εταιρείες, και οι αναθέσεις αναμένονται πλέον την άνοιξη του 2027.
Η Vast παίζει με μπλόφα ισχυρή. Στις 5 Μαρτίου 2026 ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση 500 εκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων 300 σε ίδια κεφάλαια και 200 σε δάνεια. Στους επενδυτές περιλαμβάνονταν το Qatar Investment Authority, η ιαπωνική Mitsui και η Nikon, η MUFG, η εταιρεία επενδύσεων Space Capital, και ο ίδιος ο Jed McCaleb. Η Vast αξιοποιεί αυτά τα κεφάλαια για να επιταχύνει την κατασκευή του Haven-1 και να ενεργοποιήσει την αλυσίδα προμηθευτών για τον Haven-2, ώστε όταν έρθει η ανάθεση από τη NASA να είναι σε θέση να ξεκινήσει αμέσως. Όπως σημείωσε ο αναλυτής Tom Patton του Exterra τον Μάιο 2026, η Vast έχει το πιο καθαρό «execution signal» μεταξύ των ανταγωνιστών.
Γιατί έχει σημασία
Η Vast δεν είναι ακόμα νικητής. Ο Haven-1 δεν έχει εκτοξευθεί. Η ανάθεση της NASA για τον Haven-2 δεν έχει αποφασιστεί. Ο μακροπρόθεσμος στόχος των σταθμών τεχνητής βαρύτητας παραμένει στα σχέδια. Όμως αυτό που έχει επιτύχει η Vast μέσα σε τέσσερα μόλις χρόνια από την ίδρυσή της, χωρίς να ξεκινά από κρατική χρηματοδότηση και χωρίς να ανήκει στο κατεστημένο της αεροδιαστημικής βιομηχανίας, είναι ασύγκριτα περισσότερο από όσο φάνταζε ρεαλιστικό όταν ο McCaleb υπέγραψε την πρώτη μισθοδοσία. Η Vast έχει χτίσει εργοστάσιο, ομάδα, υπολογιστές πτήσης, σύστημα υποστήριξης ζωής, την αρχική δομή του πρώτου σταθμού, και έχει ήδη πετάξει το testbed της. Έχει επίσης κερδίσει την πρώτη ιδιωτική αποστολή αστροναυτών εκτός Axiom στην ιστορία του προγράμματος.
Αν ο Haven-1 πετάξει το πρώτο τρίμηνο του 2027 και ένα πλήρωμα τεσσάρων ατόμων μπει και βγει με ασφάλεια, η Vast θα έχει γράψει το όνομά της στην ιστορία ως η πρώτη εταιρεία που λειτούργησε εμπορικό διαστημικό σταθμό. Και θα έχει κάνει κάτι ακόμα πιο σημαντικό. Θα έχει αποδείξει ότι μια ομάδα που χτίστηκε από το μηδέν σε τέσσερα χρόνια, με χρήματα ιδιώτη και όχι κρατική επιχορήγηση, μπορεί να φτάσει εκεί που μέχρι πρότινος έφταναν μόνο εθνικά διαστημικά προγράμματα. Είναι η ίδια ιστορία που η SpaceX έγραψε με τους πυραύλους. Η Vast στοιχηματίζει ότι θα τη γράψει με τους σταθμούς. 🛰️
Συχνές ερωτήσεις για τη Vast Space
Τι είναι η Vast Space;
Η Vast Space είναι αμερικανική εταιρεία ανάπτυξης εμπορικών διαστημικών σταθμών, με έδρα το Long Beach της Καλιφόρνια. Ιδρύθηκε το 2021 από τον επιχειρηματία του λογισμικού και των κρυπτονομισμάτων Jed McCaleb. Στόχος της είναι να εκτοξεύσει τον Haven-1, τον πρώτο εμπορικό διαστημικό σταθμό στην ιστορία, στο πρώτο τρίμηνο του 2027, και αργότερα τον πολλαπλών ενοτήτων Haven-2 ως διάδοχο του ISS. Διευθύνων σύμβουλος είναι ο Max Haot από τον Αύγουστο 2023, μετά την εξαγορά της εταιρείας πυραύλων Launcher από τη Vast.
Ποιος είναι ο Jed McCaleb;
Ο Jed McCaleb είναι ο ιδρυτής και χρηματοδότης της Vast Space, ένας Αμερικανός προγραμματιστής και επιχειρηματίας που έγινε γνωστός κυρίως από τις δραστηριότητές του στο λογισμικό και τα κρυπτονομίσματα. Δημιούργησε το δίκτυο peer-to-peer eDonkey και συνίδρυσε τα κρυπτονομίσματα Ripple και Stellar, καθώς και το ερευνητικό Astera Institute. Το 2021, χρησιμοποιώντας ίδια κεφάλαια, ίδρυσε τη Vast με στόχο να αναπτύξει διαστημικούς σταθμούς τεχνητής βαρύτητας. Παρέμεινε ως ιδρυτής και βασικός χρηματοδότης αφού παραιτήθηκε από CEO τον Αύγουστο 2023.
Τι είναι το Haven-1;
Το Haven-1 είναι ο πρώτος εμπορικός διαστημικός σταθμός που αναπτύσσεται από τη Vast Space. Πρόκειται για μια κυλινδρική κατασκευή 10,1 μέτρων μήκους, 4,4 μέτρων διαμέτρου και μάζας 14 τόνων, με ωφέλιμο όγκο 80 κυβικών μέτρων εκ των οποίων 45 κατοικήσιμα. Διαθέτει δώδεκα ηλιακές κυψέλες, έξι γυροσκόπια ελέγχου ροπής, και έναν θολωτό φεγγίτη παρατήρησης της Γης. Σχεδιάζεται να φιλοξενεί πληρώματα τεσσάρων αστροναυτών για αποστολές δέκα έως τριάντα ημερών, με τη χρήση Crew Dragon για συστήματα υποστήριξης ζωής. Οι κινητήρες πρόωσης κατασκευάζονται από την Impulse Space του Tom Mueller.
Πότε θα εκτοξευθεί το Haven-1;
Το Haven-1 προγραμματίζεται να εκτοξευθεί στο πρώτο τρίμηνο του 2027, στόχος που ίσχυε ακόμη τον Σεπτέμβριο του 2026, αφού η Vast ανακοίνωσε στις 20 Ιανουαρίου 2026 την καθυστέρηση από τον αρχικό στόχο του Μαΐου 2026. Η εκτόξευση θα γίνει με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX. Όταν εκτοξευθεί, με μάζα 14 τόνων, θα γίνει το βαρύτερο διαστημόπλοιο που έχει μεταφέρει ποτέ ο Falcon 9 σε τροχιά. Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή προς το Haven-1 ονομάζεται Vast-1 και θα γίνει με σκάφος Crew Dragon, ενώ ξεχωριστά η NASA ανέθεσε στη Vast τον Φεβρουάριο του 2026 την έκτη ιδιωτική αποστολή αστροναυτών προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Τι είναι το Haven-2;
Το Haven-2 είναι ο μελλοντικός πολυενοτητικός διαστημικός σταθμός που σχεδιάζει η Vast Space ως διάδοχο του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. Κάθε ενότητα θα έχει μήκος 12 μέτρων και διάμετρο 4,4 μέτρων, με πανοραμικά παράθυρα έως δύο μέτρα. Όταν ολοκληρωθεί, ο σταθμός θα διαθέτει τουλάχιστον 500 κυβικά μέτρα κατοικήσιμου χώρου, περισσότερο από τα 388 του ISS, και θα έχει στο κεντρικό module έναν θολωτό φεγγίτη 3,8 μέτρων. Η Vast σχεδιάζει να εκτοξεύσει το πρώτο module ήδη το 2028, εφόσον κερδίσει συμβόλαιο από το πρόγραμμα Commercial LEO Destinations της NASA, οι αναθέσεις του οποίου αναμένονται την άνοιξη του 2027 σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της NASA τον Σεπτέμβριο του 2026.
Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.
